Wat is haatspraak?

Artikel

Haatspraak definiëren is niet zo makkelijk.  In elk voorbeeld kun je verschillende graden onderscheiden van

  • de inhoud en de manier of de toon waarop die uitgedrukt wordt, van licht beledigend en veralgemenend tot extreme oproepen om te handelen,
  • de bedoeling van wie zich uitdrukt,
  • de (mogelijke) slachtoffers,
  • de context,
  • de (mogelijke) impact.

NoHate hanteert de definitie van het Comité van Ministers van de Raad van Europa uit hun  Aanbeveling nr. (97) 20:

“... de term “haatspraak” moet begrepen worden als alle vormen van expressie die rassenhaat, xenofobie, antisemitisme of andere vormen van haat die op onverdraagzaamheid gestoeld is, verspreiden, stimuleren of rechtvaardigen.” (eigen vertaling)  

In principe kan de definitie alle (mogelijke) slachtoffers dekken.  Naast de duidelijke nadruk van de Raad van Europa op “… onverdraagzaamheid uitgedrukt door agressief nationalisme en etnocentrisme, discriminatie en vijandigheid ten opzichte van minderheden, migranten en mensen met een migratie achtergrond …”, nemen we ook onverdraagzaamheid op basis van gender, seksuele voorkeur of religie op als belangrijke draden van intolerantie.

Haatspraak aanpakken is meer dan semantiek.  Haatspraak is vaak de uitdrukking van echte onverdraagzaamheid en haat en een middel om ideeën en gevoelens te verspreiden die kunnen leiden tot effectieve discriminatie, criminele acties en zware lichamelijke schade.  Er wordt een vicieuze cirkel van discriminatie en polarisering mee gestart die leidt tot directe confrontatie tussen mensen en groepen.  Haatspraak aanpakken is daarom niet enkel een woordenstrijd, maar ook een strijd tegen haat zelf.

We hebben het zowel over offline, als online haatspraak. Online haatspraak heeft een aantal specifieke kenmerken zoals

  • de vormen van uitdrukking: het internet laat heel wat soorten media en boodschappen toe, waaronder beelden en video, die vaak nog meer kunnen beïnvloeden dan woorden,
  • de schaal van het internet: in theorie heeft een boodschap op internet een oneindige mogelijkheid van bereik en herhaling, waardoor de potentiële impact erg groot is,
  • de anonimiteit en het gebrek aan controle: het is niet alleen heel moeilijk om het internet te monitoren, het wordt ook zelden gedaan.  Samen met de mogelijkheid om boodschappen op het eerste zicht anoniem te verspreiden, leidt dit tot veronderstelde of effectieve straffeloosheid,
  • het eigenaarschap van bepaalde platformen: veel websites en platformen worden door private spelers opgezet, vooral door internationale bedrijven die vaak niet onderworpen zijn aan Europese of nationale wetgeving.

Op die manier ondersteunt online haatspraak offline processen van discriminatie en pesten.